دانش بومی و ویژگی های آن

تعاریف متعددی به وسیله صاحب نظران در مورد دانش بومی(Indigenous knowledge ) ارائه شده که هر کدام از زاویه ای بدان نگریسته اند و هریک بر ابعاد خاصی از دانش بومی تاکید کرده‌اند. به طور نمونه فرهنگ آکسفورد واژه دانش بومی (IK) را” خلق یا تولید شده به صورت طبیعی در یک سرزمین یا منطقه که مربوط و مختص به اهالی آن است” تعریف می‌کند . از نظر “کروما” دانش بومی “دانش محلی است که ازتأثیر متقابل بین مردم و محطیشان بر می خیزد. دانش بومی ویژگی های تمام فرهنگ ها ست و کلیه تجارب بشری چون تاریخ، زبان، سیاست، هنر ، اقتصاد، اداره امور مدنی و روان شناسی را در بر می گیرد و نمونه های فنی این دانش را در کشاورزی، طب، مدیریت منابع طبیعی، مهندسی و صیادی می توان مشاهده کرد.” از دیدگاه وارن و کشمن دانش بومی  عبارت از “مجموع تجربه و دانشی است که یک جامعه در برخورد با مشکلات شناخته شده و ناآشنا به دست آورده و آن را اساسی برای تصمیم گیری ها و چالش های خود قرار داده است . دانش بومی ریشه در تجربیات قرن های گذشته دارد و تا وقتی که جامعه پابرجاست ، به عنوان پایه ی فرهنگی و فنی آن به تکامل خود ادامه می دهد. دانش بومی دانشی است که مردم به آن اعتقاد دارند و آن را در طول زمان در جامعه ی  خود توسعه و بهبود بخشیده اند”.

✳️وارنر دانش بومی را این گونه تعریف می کند: “دانش بومی محلّی، دانشی است که منحصر به یک فرهنگ مشخص و یا جامعه معین می باشد. دانش بومی با دانش علمی که توسط دانشگاهها و مجامع علمی و تحقیقاتی ایجاد شده، تفاوت دارد. این دانش مبنایی برای تصمیم گیری های محلّی در زمینه کشاورزی، بهداشت، تهیه و تبدیل مواد غذایی، آموزش، مدیریت منابع طبیعی و فعالیت های متعدد دیگری در سطح جوامع روستایی می باشد.” همچنین (Flavier,1995) دانش بومی را مبنای اطلاعاتی برای یک جامعه می داند که تسهیل کننده ارتباطات و تصمیم گیری ها می باشد. وی بیان می کند که نظام های بومی اطلاعاتی پویا هستند و پیوسته به وسیله آزمایش و خلاقیت و همچنین از طریق تماس و ارتباط با نظام های بیرونی تحت تأثیر و تغییر قرار می گیرند.

✳️برنامه محیط زیست سازمان ملل(UNEP,2002) هم برای بیان مفهوم دانش بومی، اصطلاح دانش سنتی را به کار برده و آن را چنین تعریف می نماید: “دانش سنتی، دانشِ نوآوری ها و روش های جوامع بومی و محلّی سراسر جهان می باشد که از راه تجربه در طی قرون متمادی تهیه و تدوین شده و با فرهنگ و محیط محلّی سازگار شده است. دانش سنتی به طور شفاهی و گفتاری از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. این دانش شامل داستان ها، آوازها، فرهنگ و عقاید عامه مردم، ارزش های فرهنگی، اعتقادات، آداب و رسوم، قوانین محلّی، زبان و گویش های محلّی می باشد. دانش سنتی ـ به ویژه در زمینه هایی نظیر کشاورزی و پزشکی ـ عمدتا از یک ماهیت عملی برخوردار می باشد.”

✳️مهمترین ویژگی دانش بومی(IK) عبارتست از:

✍️ بر پایه تجربه استوار است،

✍️در طول قرن ها با کار بر روی آن مورد آزمون قرار گرفته و جنبه کاربردی پیدا کرده است،

✍️ با محیط و فرهنگ بومی سازگار است،

✍️ پویا و در حال دگرگونی است.

#دانش_بومی_بالی_برای_توسعه_پایدار??

 

 

نوشتن نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *