جمعیت روستایی و زمین کشاورزی

?وضعیت روستاهای کشور از منظر جمعیتی چگونه است ؟
?بخش سیزدهم: جمعیت روستایی و زمین کشاورزی

?بر اساس سرشماری نفوس و مسکن مرکز آمار ایران بعد خانوار روستایی در سال ۱۳۹۵ در حدود ۳٫۴ نفر بوده است . یعنی به طور متوسط در هر خانوار ۳٫۴ نفر با هم زندگی می کنند. بعد خانوار بعنوان یک شاخص مهم در مباحث اقتصادی از اهمیت زیادی برخوردار است. به عبارتی دیگر بعد خانوار به ما می گوید که درآمد خانوار ضرورت دارد به چه میزانی باشد که ضمن تامین هزینه زندگی (خوراکی و غیرخوراکی) این تعداد افراد خانواده ، مبالغی برای پس انداز کنار گذاشته شود تا در صورت نیاز به منابع مالی بتوان از آن استفاده نمود و یا سرمایه گذاری نمود و ایجاد درآمدی نمود .

?هر چه بعد خانوار بزرگتر باشد و تعداد افرادخانوار که مشغول کار هستند و درآمد دارند کمتر باشد ، تامین هزینه زندگی افراد خانواده با مشکل مواجه شده و پس انداز هم به حداقل می رسد و امکان پس انداز منفی (یعنی بدهکار شدن از طریق وام و قرض) هم بوجود می آید . این مساله در مناطق روستایی کشور که به منظور تولید و مدیریت کسب و کارهای خود در فصل تولید و زمان تولید نیاز به منابع مالی دارند از اهمیت خاصی برخوردار است. به طوری که در صورت نبود پس انداز ، برای تامین سرمایه در گردش و سرمایه گذاری به بانکها و یا منابع غیر رسمی رجوع نموده که دریافت وام و اعتبار از منابع رسمی مشکلات خاص خود را داشته و از منابع غیر رسمی هزینه های بالای معاملاتی و نرخ سود بالا را دارد که به نفع روستائیان نمی باشد .

?بررسی منابع پایه مناطق روستایی برای تولید، می تواند تصویری از وضعیتی را ترسیم نماید که در وضعیت موجود این تعداد جمعیت و خانوار روستایی با این منابع خواهند توانست تامین معیشت و زندگی و تولید روستایی را نمایند و از طرف دیگر منابع پایدار بماند ؟ برای پاسخ به این سوال نیازمند برنامه آمایش سرزمین هستیم که در آن بر اساس منابع و ظرفیتهای موجود و امکانات بالقوه و بالفعل، جمعیت متناسب با توسعه پایدار در هر منطقه و سکونتگاه را مشخص نماید به نحوی که ضمن حفاظت و صیانت از منابع پایه ، پایداری درآمدی و اقتصادی تولید رانیز به همراه داشته باشد و فعالیت مورد نظر بتواند تامین معیشت و رفاه خانوار را به همراه داشته باشد .

?برای نمونه به موضوع جمعیت و زمین کشاورزی پرداخته می شود . بر اساس نتایج سرشماری کشاورزی سال ۱۳۹۳ در حدود ۳٫۵ میلیون بهره بردار با زمین در بخش زراعی و باغی وجود دارند که در حدود ۱۶٫۵ میلیون هکتار زمین در اختیار این تعداد کشاورز است . بر اساس اطلاعات مشاهده می شود که در حدود ۳۷ درصد بهره برداران در طبقه بندی کمتر از یک هکتار هستند که تنها ۲٫۵ درصد از زمینهای کشاورزی را در اختیار دارند و ۳۸ درصد بهره برداران در گروه یک تا کمتر از ۵ هکتار قرار دارند که ۱۷ درصد زمینهای کشاورزی را در اختیار دارند. اگر این دو گروه بهره برداران کشاورزی را جزو کشاورزان خرده پا در نظر بگیرم در حدود ۷۵ درصد بهره برداران کشاورزی را در خود جای داده که تنها ۱۹٫۵ درصد زمینهای کشاورزی را از آن خود نموداند .در بخش زراعی از ۲٫۵ میلیون بهره بردار با ۱۴٫۷ میلیون هکتار در حدود ۶۷ درصد بهره برداران زراعی در گروه کوچک مقیاس (کمتر از ۵ هکتار ) قرار داشته که تنها در حدود ۱۶٫۵ درصد زمینهای زراعی را به خود اختصاص داده اند .

? در بخش باغی از ۱٫۷ میلیون بهره بردار با ۱٫۸ میلیون هکتار در حدود ۸۲درصد بهره برداران باغی در گروه کوچک مقیاس (کمتر از ۵ هکتار ) قرار داشته که در حدود ۴۵ درصد زمینهای باغی را به خود اختصاص داده اند .
آمار نشان می دهد که بیش از ۶۷ درصد بهره برداران بخش کشاورزی کوچک مقیاس هستند که با توجه به مشکلات مربوط به کشاورزی خرده پا (از قبیل تامین مالی ، سرمایه گذاری در فناوری ، بکارگیری روشهای جدید تولید ، بکار گیری ماشین الات ) و بازار فروش ، تامین معیشت و زندگی و تامین مالی کسب و کار را با بعد خانوار ۳٫۴ نفر با مشکل مواجه می سازد . از همین روست که در کشورهای جهان به جای حذف کشاورزان و بهره‌برداران کوچک‌مقیاس، در رقابت نابرابر با کشاورزان بزرگ‌مقیاس، دولت با روش‌های مختلف از کشاورزان کوچک حمایت می‌‌کند تا ضمن افزایش تولید و امنیت غذایی، بسترهای مناسب برای ایجاد شغل و حفاظت و صیانت از محیط ‌زیست و منابع را فراهم کند.

? این سوال را لازمست سیاستگذاران پاسخ دهند که آیا با توجه به زمین در اختیار روستائیان برای تولید و مشکلات آب و خاک و بازار و در طول زنجیره عرضه محصول ،می تواند پاسخگوی معیشت و رفاه روستاییان باشد ؟ اگر پاسخ علمی منفی است چه باید کرد؟

 

?توزیع نسبی تعداد بهره برداران با زمین بر حسب اندازه زمین بر اساس سرشماری کشاورزی سال ۹۳ (واحد :درصد)

?توزیع نسبی مساحت زمین بهره برداران بر حسب اندازه زمین بر اساس سرشماری کشاورزی سال ۹۳ (واحد :درصد)

?توزیع نسبی تعداد بهره برداران زراعی و مساحت زمین آنان بر حسب اندازه زمین بر اساس سرشماری کشاورزی سال ۹۳ (واحد :درصد)

?توزیع نسبی تعداد بهره برداران باغی و مساحت زمین آنان بر حسب اندازه زمین بر اساس سرشماری کشاورزی سال ۹۳ (واحد :درصد)

?توسعه پایدار= رشد و انتشار کم کربن+کارایی منابع+ مشارکت اجتماعی?

نوشتن نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *