?تغییرات جمعیت روستایی و روند شهرنشینی

?وضعیت روستاهای کشور از منظر جمعیتی چگونه است ؟

بخش یازدهم: تغییرات جمعیت روستایی و روند شهرنشینی

?شهر و شهرنشینی دارای تاریخچه‌ای بسیار قدیمی است و بیش از پنج‌هزار‌سال قدمت دارد. تا سال ۱۹۰۰ میلادی از هر ۸ نفر، فقط یکی در مناطق شهری زندگی می‌کرد. اما در حال حاضر نیمی از جمعیت جهان شهرنشین (۵۴ درصد) می‌‌باشند. در سطح جهانی تا سال۲۰۵۰ از هر ۱۰ نفر ۷ نفر ساکن شهرها خواهند شد. یعنی از مجموع ۹٫۵ میلیارد جمعیت جهان در سال۲۰۵۰ میلادی، بیش از ۶٫۳ میلیارد نفر ساکن شهرها خواهند شد. درحالی که اکنون جمعیت شهرها بیش از ۳٫۹ میلیارد نفر است.

?این روند رو به رشد شهرنشینی در ایران نیز قابل مشاهده است . داده‌های سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن نشان می‌دهد، در نیم‌قرن اخیر روند شهرنشینی در ایران سیر صعودی داشته است. در سال ۱۳۹۵ جمعیت شهری ایران از مرز ۷۴ درصد جمعیت کشور فراتر رفت و انتظار می‌رود روند شهرنشینی در ایران همچنان به سیر صعودی خود ادامه داده و در سال ۱۴۳۰ به حدود ۸۵ درصد برسد.

?طی ۶۰ سال گذشته ، نسبت شهرنشینی در ایران از ۳۱ درصد در سال ۱۳۳۵ به ۷۴ درصد یعنی ۲٫۴ برابر در سال ۱۳۹۵ افزایش یافت و این روند همچنان ادامه دارد. افزایش نسبت شهرنشینی ناشی از تبدیل سکونتگاههای روستایی به شهر، مهاجرت روستائیان به شهرها و افزایش نرخ زاد وولد می باشد.

?بر اساس سرشماری نفوس و مسکن مرکزآمار ایران در سال ۱۳۸۵ تعداد ۱۰۱۴ شهر ، سال ۱۳۹۰ تعداد ۱۱۳۹ شهر و در سال ۱۳۹۵ تعداد ۱۲۴۲ شهر در کشور وجود داشته که طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ در حدود ۱۰۳ شهر به شهرهای ایران اضافه شده است که در همین دوره به جمعیت شهری نیز در حدود ۵۵۰۱ هزار نفر اضافه شده است که دارای نرخ رشدی برابر با ۱٫۱ درصد بوده است .

?نکته قابل توجه در روند افزایش شهرنشینی و اضافه شدن به تعداد شهرهای کشور این است که از ۱۰۳ شهر اضافه شده طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ در حدود ۶۷ درصد یعنی ۶۹ شهر اضافه شده در طبقه بندی جمعیتی کمتر از ده هزار نفر جمعیت اتفاق افتاده است که در همین رده جمعیتی امکان تغییر وضعیت سیاسی روستا به شهر وجود دارد . به عبارتی بیشترین شهرهای اضافه شده شهرهای کوچک مقیاس از نظر جمعیتی بوده است. علاوه بر این از تعداد جمعیت ۵۵۰۱ هزار نفر شهری اضافه شده طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ در حدود ۷۹٫۲ درصد یعنی ۴۳۵۸ هزار نفر در شهرهای با جمعیت بیشتر از صد هزار نفر اتفاق افتاده است . آمار نشان می دهد گرچه تعداد شهرها افزایش یافته اما تمرکز افزایش جمعیت شهری در شهرهای بزرگ است و شهرهای کوچک زیر صد هزار نفر تنها ۵٫۷درصد از جمعیت شهری طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ را به خود اختصاص داده یعنی چیزی حدود ۳۱۱ هزار نفر .

? این سوال پیش می آید که از این تعداد جمعیت شهری اضافه شده به جمعیت شهری کشور چه میزان ناشی از تبدیل وضعیت روستا به شهر است ؟ در شماره بعدی به این سوال پاسخ داده خواهد شد .

منبع: فتحی، الهام(۱۳۹۴) ، روند شهرنشینی در ایران، آمار ، شماره ۱۲٫

 

 

?تعداد شهرهای ایران طی سرشماری های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۵

 

?جمعیت شهرهای ایران طی سرشماری های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۵

 

?تعداد شهرهای اضافه شده طی سرشماری های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ بر حسب طبقه بندی جمعیتی

?جمعیت شهری اضافه شده طی سرشماری های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ بر حسب طبقه بندی جمعیتی

نوشتن نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *