?اندیشه های فکری در خصوص جمعیت و توسعه

?بخش دوم : اندیشه های فکری در خصوص جمعیت و توسعه

?موضوعات و پدیده های اجتماعی با مسایل اقتصادی و خصوصا توسعه پایدار عجین شده است و هر رویداد و اتفاق اجتماعی اثرگذاری و سهمی در توسعه پایدار دارد گرچه ممکن است وزن و سهم متغیرهای اجتماعی بر توسعه اقتصادی و توسعه پایدار متفاوت باشد. در این میان جمعیت و خصوصیات آن بر توسعه پایدار و شاخص های آن تاثیرگذار است .

? توسعه یعنی عزیمت همه جانبه (نظری- عملی) و رو به کمال جامعه از سطوح پایین ، به سطوح بالای توانایی، کارآمدی ، کیفیت، بهره وری ، پیچیدگی، درک، خلاقیت ،مهارت، لذت و فضیلت.

?اگر چه مفهوم توسعه عموماً مترادف با پیشرفت اقتصادی به ‌کار میرود، اما به همان اندازه ناظر به پیشرفت سیاسی، اجتماعی و تکنولوژیکی نیز است.

?توسعه اقتصادی فرآیندی است که طی آن شالوده های اقتصادی و اجتماعی جامعه دگرگون می شود به طوری که حاصل چنین دگرگونی و تحولی در درجه اول کاهش نابرابری های اقتصادی و تغییراتی در زمینه های تولید، توزیع و الگوهای مصرف جامعه خواهد بود. توسعه دگرگونی و تغییر و تحول را برای دستیابی به اهداف مشخص فراهم می سازد .

?توسعه پایدار مفهومی در راستای توسعه است . توسعه پایدار توسعه‌ای است که نیازهای زمان حال را بدون اینکه توانایی نسل‌های آینده را در تامین نیازهایشان به مخاطره اندازد، فراهم کند . توسعه ای که نیاز های کنونی بشر را بدون مخاطره افکندن نیاز نسل های آینده برآورده ساخته و در آن به محیط زیست و نسل های فردا نیز توجه شود. توسعه پایدار توسعه ای است کیفی و متوجه کیفیت زندگی است و هدف از آن بالا بردن سطح کیفیت زندگی برای آیندگان می باشد. به عبارتی دیگر می توان گفت فرآیند توسعه پایدار دو اصل ناسازگار، یعنی پایداری زیست محیطی و توسعه اقتصادی را به یکدیگر پیوند می دهد.

?در واقع کنش میان این دو اصل به دو نوع برداشت از توسعه پایدار منتهی می شود: بوم محوری: که به اکولوژی جهانی اولویت می دهد و انسان محوری: که رفاه و بهزیستی انسان ها را مقدم می شمرد.

?سیاست‌ها و برنامه‌های جمعیتی نیز مجموعه‌ای است از اندیشه‌ها و تصمیمات مدون جمعیتی که در راه منطقی کردن و هماهنگ ساختن ارکان و نهادهای اجتماعی و اقتصادی و مقررات و نظارت اتخاذ می‌گردد. هدف و منظور این تصمیمات رفاه و بهروزی گروه‌های مختلف جمعیتی و حل مسائل جمعیتی است.

?مسائل جمعیتی نیز، آن دسته از امور و حقایقی جمعیتی است که از حالت تعادل و هماهنگی با سایر عوامل و حقایق مربوط، خارج شده و در حقیقت یک امر طبیعی جمعیتی را به‌ صورت یک معضل و مشکل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی درآورده است.

?حال در فرآیند توسعه پایدار ،اندازه و خصوصیات جمعیت چگونه باید باشد که این فرآیند را تسهیل و دستیابی به شاخص های آن را ممکن سازد ؟ رابطه ی بین رشد جمعیت و رشد اقتصادی تا مدتها از لحاظ نظری و تجربی توسط اقتصاددانان مختلف، تجزیه و تحلیل شده است. برخی از اقتصاددانان بر این باورند که رشد سریع جمعیت مانع رشد اقتصادی است درحالی که برخی دیگر اعتقاد دارند که رشدجمعیت باعث رشد اقتصادی است. در این خصوص با سه نظریه طرفداران رشد و ازدیاد جمعیت، مخالفان رشد جمعیت، هواداران جمعیت ثابت مواجه می باشیم. آنچه در ادبیات موضوع در حال حاضر مطرح است نظریه جمعیت متناسب است که با تعادل بین جمعیت، منابع و فرآیند توسعه نه تنها نیازهای مادی و معنوی اعضا جامعه تامین می شود، بلکه خوشبختی نسل های آتی نیز با استفاده بهینه از محیط زیست و پایداری فرآیند توسعه مد نظر باشد.

?حال مساله اصلی این است که جمعیت متناسب ،چگونه تعیین می شود و چه معیارهای مد نظر است ؟ در شماره بعدی به این مهم پرداخته می شود .

✅منابع :کاظمی پور ، شهلا (۱۳۸۹) ، توسعه و مناسبات جمعیت در ایران : با رویکرد آنده نگر، فصلنامه برداشت دوم ، سال هفتم ،شماره (پیاپی) ۱۱و ۱۲٫
بدری، سیدعلی, رکن الدین افتخاری ،عبدالرضا(۱۳۸۲)، ارزیابی پایداری: مفهوم و روش، تحقیقات جغرافیایی ، دوره ۱۸،شماره ۲٫

 

نوشتن نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *